PV hỏi “thế mạnh TTTC quốc tế của Tp.HCM là tài chính số !!?” . Tui nói chưa có TTTC tầm quốc tế nào mà thiếu vắng Sở Giao dịch chứng khoán tầm quốc tế; Do vậy cần phải thôi ngay ý tưởng chuyển Sở HOSE về Hà Nội, mà phải tập trung phát triển HOSE để nó trở thành Sở GDCK số 1 Việt Nam, kể cả cổ phiếu và trái phiếu, mà trái phiếu quốc gia, trái phiếu đô thị, và trái phiếu doanh nghiệp lớn (minh bạch) mới có quy mô lớn hút vốn quốc tế. Viêc niêm yết nhiều loại trái phiếu, nhắm tới thu hút các chứng khoán Lào, Campuchia cũng tìm đến HOSE để niêm yết thì bắt đầu có dáng vóc trung tâm tài chính khu vực (ít ra là Đông Dương). Nếu không làm được điều cơ bản này, hoặc muốn Sở chứng khoán Hà Nội ngang bằng hoặc ngon hơn Tp.HCM thì chiến lược đưa TTTC quốc tế Tp.HCM chỉ là ý chí, thiếu thực tiễn và thiếu thiết thực …
Thế là thay vì phỏng vấn điều kiện phát triển TTTC quốc tế Tp.HCM, Báo đổi tiêu đề ngay, với tiêu đề Phát triển sàn GDCK Tp.HCM… Bài phỏng vấn gốc (hơi có yếu tố khen thành phố mình) : TP.HCM đủ điều kiện phát triển thành Trung tâm tài chính Khu vực TS. Đinh Thế Hiển (*)
Việc thành lập Trung tâm tài chính tầm cỡ khu vực và quốc tế không phải là vấn đề ý chí hay quyết định hành chánh; mà nó phải hội tụ các yếu tố cần và đủ.
Trước hết Trung tâm tài chính là hình thức phát triển cao nhất của một thành phố hiện đại, đi từ thành phố công nghiệp, sang trung tâm thương mại và trở thành trung tâm tài chính. Thực tế có nhiều thành phố lớn trên thế giới phát triển thành trung tâm thương mại, nhưng chưa thể phát triển thành trung tâm tài chính; cụ thể như phố Bangkok của Thailand, Kuala Lumpur của Malaysia hay Jakarta của Indonesia đều là những thành phố lớn trung tâm thương mại của quốc gia, nhưng chưa được thế giới công nhận là Trung tâm tài chính quốc tế. Hiện nay ở Châu Á, các trung tâm tài chính quốc tế được công nhận rất ít, như Hongkong, Thượng Hải, Tokyo và Singapore có thể được xem là trung tâm tài chính khu vực. Nói như thế để thấy rằng, trung tâm tài chính không phải là một thể chế, không phải là một quyết tâm mà nó là một thực thể sống động không phải nơi nào cũng có mà nó phải dựa vào những đặc điểm đặc thù của thành phố đó và chính thành phố phải hội tụ được nhiều yếu tố để trở thành trung tâm tài chính. Tất nhiên, đầu tiên nó phải trở thành trung tâm tài chính quốc gia, và điều này cần sự quy hoạch và hỗ trợ của Nhà nước.
Điều tiếp theo để vươn lên trở thành trung tâm tài chính khu vực và quốc tế, nó cần có tnhững yếu tố quan trọng. Trước hết, kinh tế quốc gia đó phải mạnh, phải có những dự án lớn hiệu quả và thu hút vốn để đầu tư phát triển. Đây chính là điều kiện ban đầu để các tổ chức tài chính và nguồn vốn trên thế giới thu hút về tạo nên hạt nhân ban đầu của Trung tâm tài chính. Yếu tố này thì Việt Nam đang có thuận lợi với sự đánh giá cao của thế giới về việc phát triển kinh tế trong 10 năm tới, và có nhiều dự án hạ tầng lớn thu hút vốn đầu tư.
Thứ hai, quan trọng là nó có những định chế tài chính hiện đại để thu hút hút vốn quốc tế. Hầu như tất cả trung tâm tài chính khu vực và quốc tế đều có các Sàn giao dịch chứng khoán quy mô lớn, có nhiều chứng khoán tốt niêm yết (cổ phiếu, trái phiếu..) được đánh giá cao, có sàn giao dịch hàng hóa với những mặt hàng có thế mạnh, có những quỹ đầu tư tương hổ dạng đóng đặt trụ sở hoặc chi nhánh, có các sản phẩm tài chính phù hợp thông lệ quốc tế được nhà nước cho phép và tạo điều kiện giao dịch thuận lợi… Yếu tố này thì Tp.HCM đang có những nền tảng, thuận lợi nhất định; Sở giao dịch chứng khoán HOSE là sở giao dịch lớn nhất Việt Nam, và đang có sự cải tiến mạnh mẽ để trở thành sở giao dịch Chứng khoán tin cậy cho các nhà đầu tư thế giới. Tp.HCM cũng có sự thuận lợi trong việc lập sở giao dịch hàng hóa với thế mạnh về Café, Gạo có quy mô xuất khẩu hàng đầu thế giới; và Tp.HCM trước đây cũng thu hút nhiều quỹ tương hỗ đóng huy động vốn quốc tế đặt trụ sở …
Yếu tố thú 3 là hạ tầng công nghệ số và nhân lực tài chính phải đủ mạnh và cạnh tranh. Trung tâm tài chính không chỉ là tiền, mà còn là dữ liệu lớn và đòi hỏi sự kết nối thông suốt. Việt Nam đang tập trung phát triển kinh tế số, các data center và hạ tầng mạng, đây cũng được xem là thuận lợi. Về nhân lực tài chính, Tp.HCM từ lâu cũng là nợi có nhiều tổ chức tài chính quốc tế hoạt động, thu hút nhiều chuyên gia tài chính các nước tới làm việc. Mặc dù yếu tố thứ 3 cần phải phát triển thêm mới đủ đáp ứng, nhưng về cơ bản thì cũng khá thuận lợi.
Tóm lại, Tp.HCM có khá nhiều yếu tố thuận lợi để trở thành Trung tâm tài chính khu vực và quốc tế. Vấn đề là bên cạnh quyết tâm và ý chí thì cần có các kế hoạch cụ thể, có lộ trình và đồng bộ. Trong đó, điều đầu tiên cần phải làm là đẩy mạnh việc phát triển sở giao dịch chứng khoán Tp.HCM lớn mạnh, minh bạch, có nhiều hàng hóa tốt để trở thành địa chỉ tin cậy của các tổ chức tài chính và nhà đầu tư cá nhân trên thế giới. VN Index trở thành một chỉ số được quan tâm nhưng các chỉ số chứng khoán của các trung tâm tài chính châu Á. Và nó cũng là nơi thu hút các công ty lớn của khu vực tới niêm yết, thay vì các công ty trong nước tìm ra các sàn thế giớ để niêm yết. Một khi Sàn giao dịch chứng khoán Tp.HCM trở thành sàn giao dịch chứng khoán tầm cỡ khu vực, các bước tiếp theo (và song song) sẽ thuận lợi trong việc vươn mình thành trung tâm tài chính quốc tế.
TS. Đinh Thế Hiển