Nhiều dấu hiệu cho thấy người đọc sách điện tử đang quay lại với sách in, và còn lâu mới đến thời điểm sách điện tử thay thế hoàn toàn sách giấy. Doanh thu sách giấy tăng 8,4% trong năm tháng đầu tiên của năm nay, theo Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ.
Cách đây năm năm, thế giới sách giấy trải qua cơn khủng hoảng lớn. Số lượng các thiết bị di động và kỹ thuật số mới tăng nhanh chóng khiến doanh số sách điện tử tăng 1.260% từ 2008-2010. Doanh số sách in sụt giảm khiến nhiều nhà sách phải đóng cửa, các tác giả và nhà xuất bản lo sợ trước cuộc tấn công của sách điện tử với giá rẻ hơn. Đến năm 2011, hệ thống nhà sách Borders tuyên bố phá sản, càng khẳng định cơn sợ hãi này.
Tuy nhiên, ngày tận thế mang tên digital vẫn chưa đến, dù các nhà phân tích từng dự đoán đó là vào thời điểm năm 2015.
Hiện nay lại có dấu hiệu người đọc sách điện tử đang quay trở lại với sách giấy. Doanh số sách điện tử giảm 10% trong năm tháng đầu năm nay, theo Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ với dữ liệu của gần 1.200 nhà xuất bản. Sách số năm ngoái chiếm khoảng 20% thị trường, chỉ tương đương năm năm trước. Số người đọc sách điện tử giảm cho thấy sách giấy có thể chống cự tốt hơn so với các làn sóng truyền thông kỹ thuật số khác, như nhạc và tivi.
Doanh số các thiết bị đọc sách điện tử giảm xuống do người tiêu dùng chuyển sang máy tính bảng và điện thoại thông minh. Các cửa hàng sách bắt đầu hồi sinh sau cuộc tấn công “càn quét” của nhà bán sách điện tử Amazon mấy năm trước. Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ có 1.712 cửa hàng thành viên trên 2.227 khu vực trong năm 2015, so với 1.410 cửa hàng ở 1.660 khu vực vào năm năm trước.
Các nhà xuất bản tìm cách đầu tư vào xu hướng mới này, đổ tiền vào các cơ sở in ấn và phát hành. Hachette tăng thêm 218.000 feet vuông (hơn 20.000 mét vuông) diện tích kho chứa ở Indiana cuối năm ngoái và Simon & Schuster mở rộng cơ sở phát hành thêm 200.000 feet vuông (18.600 mét vuông). Penguin Random House thì đầu tư thêm 100 triệu đô la mở rộng và nâng cấp kho và thúc đẩy phát hành sách…
“Người ta nói về cái chết của sách giấy chỉ là vấn đề thời gian, nhưng thậm chí 50 hay 100 năm nữa, in ấn vẫn là ngành kinh doanh lớn nhất của chúng tôi”, Markus Dohle, CEO của Penguin Random House, nhà xuất bản có gần 250 nhà in trên toàn cầu. Sách in vẫn chiếm hơn 60% doanh số của công ty trên toàn nước Mỹ. Từ năm 2011 công ty bắt đầu cho các đại lý đưa ra gói giao sách trong vòng hai ngày vào khoảng từ tháng 11 đến tháng 1, các tháng cao điểm bán sách.
Các nhà xuất bản lớn cũng theo chân, như HarperCollins, dịch vụ giao sách nhanh cho phép các nhà sách nhận các đơn hàng lẻ, sách luân chuyển nhanh hơn và giảm 10% lượng sách tồn kho.
Các nhà sách độc lập cũng thừa nhận đang có cú đảo ngược từ sách điện tử sang sách in.
Sách điện tử đã có từ vài chục năm nay, nhưng chỉ đến năm 2008, khi Amazon tung ra Kindle, cùng thời điểm với các thiết bị như Kobo, Nook của Barnes & Noble và iPad… đã lôi kéo hàng triệu người mua sách chuyển thành người đọc điện tử. Các nhà xuất bản chứng kiến lượng mua sách điện tử tăng vọt trong và sau những ngày lễ, sau khi người ta nhận quà là các thiết bị đọc điện tử.
Tuy nhiên, sự phát triển hai, thậm chí ba con số này nhanh chóng hạ nhiệt khi mốt thiết bị đọc điện tử chìm xuống, thay bằng điện thoại thông minh và máy tính bảng. Chỉ khoảng 12 triệu thiết bị đọc điện tử bán được trong năm ngoái, xuống khá mạnh so với con số 20 triệu năm 2011, theo Forrester Research. Số lượng người đọc sách chủ yếu bằng thiết bị điện tử rớt còn 32% trong quí đầu của năm 2015, từ 50% cùng kỳ năm 2012.
Ngoài ra, giá các thiết bị điện tử cao hơn cũng khiến người ta quay lại với sách giấy. Các nhà xuất bản đã thương lượng với Amazon về giá sách điện tử, và bắt đầu tính tiền cao hơn. Với khoảng cách giữa giá sách điện tử và sách giấy chỉ chênh lệch khoảng 13 đô la, người tiêu dùng có thể chuyển sang chọn sách giấy.
Trên Amazon, các bản sách giấy với các tựa phổ biến, như “The Goldfinch” của Donna Tartt, rẻ hơn nhiều so với các bản điện tử. Doanh thu sách giấy tăng 8,4% trong năm tháng đầu tiên của năm nay, theo Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ.
Các nhà phân tích và lãnh đạo ngành xuất bản cho rằng còn quá sớm để kết luận về cái chết của cuộc cách mạng digital trong ngành xuất bản. Có thể sẽ xuất hiện các thiết bị đọc hấp dẫn hơn. Đã có một lượng người có sách điện tử trên điện thoại di động. Amazon vừa tung ra máy tính bảng mới giá chỉ 50 đô la, có thể thu hút làn sóng người đọc sách điện tử mới (thế hệ Kindle đầu tiên giá 400 đô la).
Cũng có thể người ta vẫn tiếp tục đọc sách điện tử, nhưng không phải từ các nhà xuất bản truyền thống (con số doanh thu sách điện tử giảm trong khảo sát nói trên không tính hàng triệu người đọc chuyển sang các loại sách điện tử giá rẻ tự xuất bản, giá chỉ thấp hơn 1 đô la/cuốn).
Tại Amazon, sách điện tử vẫn có xu hướng tăng, theo Russell Grandinetti, Phó giám đốc của Kindle. Năm ngoái Amazon, công ty kiểm soát 65% thị trường sách điện tử, giới thiệu gói đọc sách điện tử hàng tháng không giới hạn giá chỉ 10 đô la, với hàng triệu đầu sách, phần nhiều trong số đó là sách do các tác giả tự xuất bản.
Nhiều lãnh đạo ngành xuất bản cho rằng thế giới thay đổi quá nhanh để có thể nói là làn sóng digital đang thoái trào.
“Có lẽ nó chỉ mới nghỉ mệt chút thôi”, Carolyn Reidy, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Simon & Schuster nói. “Hay thế hệ kế tiếp sẽ đọc sách trên điện thoại, và sẽ có một làn sóng bùng nổ khác?”
Theo NYT