MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA VÀNG
Trong những giai đoạn biến động tiền tệ mạnh và bất ổn kinh tế, như giao đoạn 2008 – 2011 thì nhiều người xem tích trử vàng là tội đồ của nền kinh tế. Đúng là khi Vàng lên giá mạnh, thường gắn với gian đoạn kinh tế khó khăn, nên ngườI dân cảm thấy “lổi của vàng”. Nhưng đối với những nước mới phát triển, chưa thực sự hội nhập về kinh tế – tiền tệ thế giới thì giá vàng là hàn thử biểu tin cậy hơn chỉ số chứng khoán trong việc đo nhiệt độ của phát triển kinh tế và lạm phát; Khi lạm phát tăng cao thì giá vàng cũng tăng theo. Thủ pham đem lại khó khăn cho mức sống người dân chính là lạm phát, nhưng lạm phát thì vô hình, còn giá vàng thì hữu hình, do đó mọi người thường hay đổ tội cho vàng.
Mặc dù trong 6 tháng đầu năm 2015, chúng ta lại thấy một đợt rớt giá của vàng thế giới cũng như trong nước. Đồng thời, càng nhiều lý do để tin rằng vàng không còn vai trò quan trọng quyết định sự an toàn tài chánh, và đảm bảo giá trị đồng tiền và nguồn lực để phát triển của các quốc gia. Tuy nhiên các đặt tính quan trọng của Vàng vẫn có giá trị mà tiền tệ khó thay thế, Những đặt tính này khiến vàng vẫn là tài sản xứng đáng để đầu tư.
1. Vàng là hàng hóa đặc biệt, được sản xuất chủ yếu để tích luỹ chứ không phải tiêu dùng.
Vàng là hàng hóa độc nhất được sản xuất chủ yếu để tích lũy trong khi những lọai hàng hóa khác làm ra để sử dụng. Lượng vàng khai thác không hề bị hao tổn, không như các khoáng sản khác đã bị phân hủy, biến đổi như nhôm, sắt, dầu mỏ…. Người ta ước tích trữ lượng vàng tính đến hiện nay khoảng 155.000 tấn. Nếu số vàng này được dồn lại thành khối, thể tích của nó là 8.000 mét khối, gấp 3,25 lần hồ bơi thi đấu Olympic (dài 50, rộng 25, sâu tối thiểu 2 mét). Tuy không bị hao tổn, nhưng toàn bộ số vàng tích lũy trong lịch sử chưa bằng 1/25 lượng thép luyện trong một ngày. Do vậy vàng vẫn luôn là kim lọai quý hiếm, không có dư thừa.
2. Giá vàng không bị tác động bởi lượng sản xuất thêm hàng năm.
Giá cả hàng hóa biến đổi theo cung – cầu, khi sản xuất tăng vọt thì giá giảm ngay. Thí dụ giá nhôm cực cao quý như vàng vào thế kỷ 19 nhưng nhanh chóng giảm giá khi người ta phát minh ra phương pháp điện phân quặng Boxit để luyên nhôm, giá của máy tính liên tục giảm theo năng lực sản xuất…. , hay mới đây với công nghệ đá phiến giúp tăng lượng sản xuất đã kéo giá dầu giảm mạnh. Tuy nhiên giá vàng thì hầu như không bị ảnh hưởng bởi mức độ tăng lên từ khâu sản xuất. Hàng năm lượng vàng SX ra tăng khoảng 1,7%, quá ít so với khối lượng hiện có. Do vậy giá trị một gam vàng ngày nay không khác gì so với một gam vàng mà người La Mã khai thác được từ 2000 năm về trước.
3. Thị trường quyết định giá vàng
Giá vàng xuất phát từ giá trị nội tại của nó, rất khó bị biến động bởi các tác nhân kinh tế như các hàng hóa khác. Nhiều ngân hàng trung ương đã cố gắng can thiệp vào giá vàng, tránh cho giá vàng tăng cao để đồng tiền quốc gia đó sẽ có giá trị hơn. Song dù cố gắng đến đâu, các ngân hàng trung ương vẫn không thể chi phối giá vàng. Giá vàng thực sự là phong vũ biểu cho thấy đồng tiền quốc gia có được quản lý tốt hay không. Dù không thể kiểm soát giá vàng nhưng ngân hàng trung ương vẫn có thể gây ảnh hưởng đến giá vàng. Thông thường có hai yếu tố vĩ mô tác động đến giá vàng, một là lượng vàng lớn được đem bán từ những Tổ chức tài chánh lớn như IMF. NH quốc gia hoặc các Quỹ đầu tư vàng NH. Trường hợp thứ hai là Ngân hàng TW lớn có ảnh hưởng toàn cầu như Cục dự trữ liên bang Mỹ khi tăng lãi suất sẽ có khả năng tạo ra sự tăng giá USD, tức là giảm giá vàng.
Với một số đặc điểm trên, chúng ta thấy vàng không còn sức mạnh huyền thoại trong việc quyết định sức mạnh nền kinh tế; nhưng nó vẫn không giảm “vai trò tích trử” như là một tài sản an toàn bật nhất để tránh những cơn suy thoái, và lạm phát cao. Thông thường khi nền kinh tế bị lạm phát cao, nếu không có cơ hộI đầu tư tốt thì biện pháp phòng thủ tốt nhất là mua vàng để bảo toàn vốn. Điều này cũng lý giải vì sao giai đoạn 2008 – 2012, lãi suất tiền gửi rất cao nhưng nhiều người dân vẫn mua vàng; nhưng hiện nay lãi suất tiền gửi xuống dưới 7%/năm mà mọi người lại thờ ơ với vàng, đó là vì chỉ số tiêu dùng 6 tháng đầu năm 2015 chỉ tăng 0,55%, rất thấp so với lãi suất tiền gửi.
DỰ ĐOÁN GIÁ VÀNG TRÊN MỐI TƯƠNG QUAN VỚI GIÁ DẦU
Dự đoán giá vàng thế giới luôn luôn là vấn đề quan tâm của các Tổ chức và chuyên gia tài chánh. Nguyên nhân tác động quan trọng nhất đến giá vàng thế giới chính là sức khoẻ nền kinh tế thế giới và giá trị của đồng USD. Một khi đồng USD tăng thì giá vàng thế giới sẽ giảm, mà chúng ta đang thấy xu thế này trong các tháng quý 2.2015. Tuy nhiên, một phương pháp khác khá phổ biến là dựa vào mối tương quan giữa vàng với một hàng hoá quan trọng nào đó. Khi biết được xu thế của hàng hoá đó thì cũng suy ra xu thế giá vàng. Hàng hoá có thể dùng để dự đoán giá vàng chính là giá dầu. Theo số liệu của goldmoney.com, giá 1 thùng dầu từ 1945 – 2006, tính theo USD đã tăng 64 lần, nhưng nếu quy ra vàng thì giá thùng dầu ấy không thay đổi. Trong giai đoạn 2008 đến gần đây, chúng ta cũng thấy giá vàng và dầu có một tương quan tương tự, ngoại trừ bắt đầu từ giửa năm 2014, giá dầu giảm quá nhanh trong khi giá vàng giảm chậm. Điều này có nghĩa là nếu chúng ta biết được xu thế giá dầu, thì cũng thế thể suy ra xu thế giá vàng dựa trên mối tương quan này.
Tính từ đầu năm 2015, trước lo ngại nguồn cung dư thừa, giá dầu thô thế giới đã giảm 7% từ mức 52,8 USD/thùng xuống còn 49,19 USD/thùng (22/7/2015). Trong thời gian này, ghi nhận được mức giá thấp nhất là 42,6 USD/thùng – mức thấp nhất 6 năm. Sau giai đoạn phục hồi nhẹ ở đầu quý 2, từ cuối tháng 6 giá dầu suy giảm kéo dài cho tới hiện tại, với mức giao dịch dưới 50 USD/thùng.
Vấn đê liên quan đến dư thừa nguồn cung sẽ tiếp tục tạo áp lực lên giá dầu trong thời gian tới. Nguồn cung 6 tháng cuối năm được dự báo tiếp tục tăng lên, trong bối cảnh Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) tiếp tục duy trì sản lượng. Sản lượng dầu của Mỹ vẫn ổn định ở mức kỷ lục so với nhiều thập kỷ đã qua mặc dù số giàn khoan đang hoạt động của Mỹ ghi nhận tuần thứ 26 giảm liên tiếp.
Chưa dừng lại đó, áp lực nguồn cung lại hiện hữu cùng thỏa thuận lịch sử mà Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) ký ngày 14-7 liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran và lệnh cấm vận xuất khẩu dầu có thể sớm được dỡ bỏ.
Về tổng thể giá dầu sẽ khó tăng, do kinh tế Mỹ tiếp tục tăng trưởng với đồng usd vẫn trong xu thế tăng giá; ngoài ra còn do lo ngại nguồn cung dư thừa cùng với kinh tế TQ đang đi vào giai đoạn suy thoái sẽ làm giảm đáng kể nhu cầu tiêu thụ dầu.
Trước nguồn tin Cục dự trữ liêng bang Mỹ Fed sẽ nâng lãi suất, đã giúp đồng usd tăng giá và làm giảm tính hấp dẫn của vàng đối với giới đầu tư. Đầu năm 2015, giá vàng có một đợt tăng mạnh gần 10% đạt mức 1300 usd/oz vào tháng 1. Tuy nhiên sau đó giá vàng quay đầu giảm, hiện ở mức 1.083 USD/oz (23/07/2015) giảm 8,6% so với đầu năm, đây là mức thấp nhất 6 năm. Tuy nhiên đà suy giảm vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Rõ ràng, trong năm 2015, giá vàng phụ thuộc rất nhiều vào đồng đôla và chính sách lãi suất của cục dự trữ liên bang Mỹ (FED). Chính việc thị trường chờ động thái tăng lãi suất của FED trong năm 2015 đã đẩy giá đôla Mỹ lên cao cùng giá vàng xuống thấp.
Cùng diễn biến với giá vàng quốc tế, tính từ đầu năm, giá vàng trong nước cũng ghi nhận mức giảm khá mạnh 5,7% từ mức 35 tr/lượng về dưới 33 tr/lượng. Đặc biệt trong 6 tháng đầu năm, giá vàng trong nước không có biến động nhiều, chỉ giao dịch quanh mốc 35 tr/lượng. Tuy nhiên, từ cuối tháng 6, cùng với giá vàng quốc tế, giá vàng bắt đầu lao dốc mạnh, về chạm mức 33 trđ/lượng. Những ngày gần đây giá vàng trong nước tiếp tục tình trạng tăng chậm giảm nhanh. So với giá vàng thế giới quy đổi, hiện giá vàng trong nước vẫn đang cao hơn đến 4,6 triệu đồng/lượng.
GIÁ VÀNG CÓ THỂ GIẢM TIẾP THEO MỐI TƯƠNG QUAN GIÁ DẦU
Trong lịch sử, hai mặt hàng này đã có mối quan hệ thuận chiều, giá của chúng di chuyển song song với nhau theo cả hai hướng, với tỷ lệ thay đổi không đáng kể từ năm 1980 – 2007. Từ năm 2008 – 2015, xu thế đồng biến vẫn là phổ biến, nhưng có những giai đoạn giá vàng và dầu đột biến khác nhau, trong đó năm 2008 giá dầu tăng vọng, hoặc năm 2010 – 2011 giá vàng tăng vọng. Năm 2012 – 2013, giá vàng và dầu lại xích gần nhau như các năm trước 2007. Sau đó từ T6/2014 giá dầu đã giảm mạnh, trong khi giá vàng mới bắt đầu suy giảm từ đầu năm 2015.
Sẽ không khó vì sao trong suốt nhiều năm (1945 – 2006), giá vàng và dầu không thay đổi về giá trị quy đổi, nhưng lại có sự khác biệt khá lớn trong giai đoạn 2008 – 2015. Vào năm 2008 là do khủng hoảng tài chánh toàn cầu làm giá dầu có lúc rớt mạnh; còn vào 2015 là do công nghệ đá phiến đã tác động đến giá dầu; còn các tác nhân khác như sự phục hồi kinh tế thế giới và sức mạnh đồng usd đều làm cho cả hai trong xu thế rớt.
Nếu dựa trên xu thế kinh tế thế giới và sức khoẻ đồng usd thì nhiều khả năng giá vàng và dầu đều có xu thế giảm trong giai đoạn cuối năm 2015. Tuy nhiên nếu nhìn theo lịch sử tương quan giửa giá dầu và già vàng, cũng như mức độ suy giảm của cả hai trogn năm 2015, thì nhiều khả năng giá vàng sẽ còn giảm tiếp với mức độ mạnh hơn giá dầu cho đến khi cả hai cùng thiết lập lại mức độ quy đổi như các thời kỳ trước. Điều đó có nghĩa là nếu giá dầu thế giới dao động trong khoản 40 – 50 usd.thùng, thì giá vàng thế giới sẽ giảm về quanh mức 900 – 1000 usd/oz. Nếu nhận định này thì việc giử vàng sẽ không có lợi bằng usd trong giai đoạn hiện nay.
TS. Đinh Thế Hiển