Các nhà đầu tư luôn nói “đồng tiền thông minh”, tức là nó biết chạy tới chỗ trủng; nơi nào có khả năng sinh lời cao là nó tìm tới; và nhiều trường hợp, nó đã đúng so với các nhận định của giới chuyên gia kinh viện !
Thông thường, trong một nền kinh tế tiến triển, P/E của thị trường khoán 17, và khi nền kinh tế khó khăn, thì P/E thị trường lùi xuống 12. Những công ty có P/E trên 20 phải là những công ty vững chắc và có mức tăng trưởng rất mạnh về doanh thu, lợi nhuận và vốn cổ phần. Do đó, nhà đầu tư sẳn sàng bỏ giá cao để theo thời gian với sự tăng trưởng của công ty thì P/E sẽ giảm xuống; tức là giá trở nên rẻ do được chia cổ phiếu, hoặc lợi nhuận cao, hoặc vốn tích lủy vượt bực. Quan sát trong TTCK Việt Nam những năm vừa qua, thì VNM, MWG là những công ty thể hiện đúng điều đó; giúp cổ đông thu lợi lớn.
Tuy nhiên, các đinh luật kinh tế vĩ mô luôn luôn có tiếng nói riêng, hầu như không bị ảnh hưởng bởi ý chí những nhà điều hành dù là cấp quốc gia, hay doanh nghiệp. Một khi giá cả thoát ly quá xa so với giá trị, sớm muộn gì nó cũng phải quay về. Với BĐS đó là sức mua có khả năng thanh toán và lợi nhuận cho thuê; với cổ phiếu đó là P/E so sánh với lãi suất trái phiếu chính phủ (hoặc NH an toàn). Hiện nay Lãi suất TPCP vào khoản 5%, tức P/E phi rủi ro vào khoản 20; do vậy P/E thị trường hiện nay vào khoản 18 – 19X là chấp nhận được. Nhưng nếu so với lợi suất gửi Ngân hàng VCB hiện nay là 6,5% (hầu như là lãi suất phi rủi ro) có P/E là 15,4; thì P/E của thị trường đã cao hơn mức hợp lý; tức là, những nhà đầu tư cá nhân khi chọn lựa cổ phiếu, họ đã có mức lợi suất thấp hơn gửi tiết kiệm an toàn. Điều này cho thấy các nhà đầu tư đang chấp nhận mua giá cao để tìm kiếm lợi nhuận từ lướt sóng, mua để bán lại với giá cao hơn. Điều gì khiến nhà đầu tư kế tiếp chấp nhận mua giá cao hơn khả năng sinh lợi an toàn; vì họ tin rằng họ sẽ bán với giá cao hơn nửa…
Hiện nay đồng tiền vẫn cho thấy sự thông minh của nó, đang đem lại lợi nhuận cho nhà đầu tư. Giá cp liên tiếp thiết lập mặt bằng mới; một số nhà đầu tư khi bán xong cổ phiếu thu lời; thì mươi ngày sau đó sẽ mua lại chính cp đó với giá cao hơn vì cp đã hình thành giá mới…Nhiều người chưa chơi chứng khoán đang được thu hút bở khả năng sinh lời hấp dẫn của thị trường; nhiều group tư vấn chứng khoán đang được lập với sự hưng phấn. Nhưng, một khi P/E thị trường đã cao hơn P/E phi rủi ro thì nó sẽ không giử được giá lâu chỉ trừ khi các công ty đó thật sự có những bước tiến mạnh mẻ về doanh thu hay lợi nhuận !
Đinh Nhi