Bitcoin là một kết hợp khoa học đỉnh cao về máy tính + tài chánh
Bitcoin là loại tiền kỹ thuật số phát hành bởi Satoshi Nakamoto dưới dạng phần mềm mã nguồn mở năm 2009. Đã tồn tại 7 năm nhưng dân tài chánh vẫn còn nhiều người chưa đánh giá đúng giá trị của nó, và vẫn có ý xem thường.
Đối với các nhà nghiên cứu kinh tế, thì “ĐỒNG TIỀN QUỐC TẾ MƠ ƯỚC” cần có các đặc tính “không bị chi phối bởi bất kỳ quốc gia nào; không thể làm giả và phát hành vô tội vạ; sản sinh mới với số lượng hạn chế như vàng; nhưng lại thuận tiện thanh toán với mọi giá trị phân nhỏ” là một ước mơ. Đồng USD phần nào đã thực hiện được điều đó, nhưng nó khá phụ thuộc vào nền kinh tế Mỹ mà một số cường quốc khác cũng không thích lắm.
Thật bất ngờ đồng bitcoin của Satoshi Nakamoto đã đạt được hầu hết các đặc tính đồng tiền quốc tế nêu trên, bằng việc sử dụng công nghệ Blockchain kết hợp với các hệ thống máy tính trên internet. Việc lưu trử tài khoản và các giao dịch trên cơ sở dữ liệu phân tán vô chủ theo các máy tính ngang hàng; các máy tính liên tục thực hiện việc kiểm toán độc lập bằng cách xác minh dữ liệu nhận tới và so sánh với chữ ký của giao dịch đó, Càng có nhiều máy tính tham gia vào hệ thống ngang hàng cho blockchain thì sức mạnh xử lý và độ an toàn của hệ thống blockchain đó càng cao. Hiện nay về lý thuyết cũng như thực tiển thì tài khoản và giao dịch trên BITCOIN (phương thức giao dịch tiền bitcoin) được quản lý vô hình trên internet, có thể giao dịch mọi lúc, mọi nơi với phí rất thấp được đánh giá là an toàn hơn trên hệ thống ngân hàng hiện nay. Bên cạnh đó sự cung ứng đồng bitcoin là tự động, hạn chế, được phân chia theo lịch trình định sẵn dựa trên các thuật toán, không một tổ chức hay cá nhân nào có thể tạo ra đồng bitcoin, nên số lượng và giá trị nó được xác định và không gây ra lạm phát. Do vậy Bitcoin được xem như là tiền vàng kỹ thuật số (vàng 2.0).
Bitcoin với các ưu điểm và hạn chế
Khi xuất hiện ban đầu không do quốc gia và tổ chức uy tín tạo dựng khiến bitcoin bị ngờ vực. Tuy nhiên, với những đặc tính của đồng tiền quốc tế nêu trên, sau khi xuất hiện các sàn giao dịch bitcoin chính thức tại các quốc gia lớn như Nhật, Mỹ, dần dần bitcoin được thừa nhận là đồng tiền thanh toán điện tử an toàn, phí thấp và tiện lợi. Nó vừa là công cụ thanh toán, vừa là đồng tiền đầu tư và dự trử như vàng, và đe dọa các cty thanh toán trực tuyến như Payball. Hiện nay nó đã được nhiều công ty, tổ chức lớn chấp nhận thanh toán bằng bitcoin và được nhiều tổ chức và nhà đầu tư lớn tham gia đầu tư. Sau những biến động lên xuống cực mạnh, hiện nay giá trị của đồng bitcoin và khoản 550 – 570 usd.
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, đồng bitcoin cũng có nhiều hạn chế khiến nó vẫn chưa phát triển mạnh và phổ biến như những chuyên gia kỳ vọng.
Trước hết vì nó không của một quốc gia nào phát hành nên nó thiếu một chức năng căn bản để mọi người tin tưởng, đó là sự bảo đảm thanh toán của quốc gia như đồng usd hay Euro. Rỏ ràng khi ta có usd, thì khi mua hàng bên Mỹ đương nhiên là ta muốn mua loại hàng nào cũng được, luôn mua được và không bị từ chối thanh toán. Trong khi bitcoin chỉ đảm bảo trong hệ thống các tổ chức và công ty chấp nhận giao dịch bằng bitcoin, và nếu họ từ chối giao dịch thì không có pháp luật nào bắt họ thực hiện như đồng tiền của quốc gia.
Thứ hai nếu muốn chuyển đồng bitcoin đang sở hữu về tiền thiệt, thí dụ usd thì phải thực hiện trên sàn. Trong điều kiện bình thường thì việc chuyển đổi này rất nhanh chóng qua khớp lệnh. Tuy nhiên nếu sự thanh khoản của sàn suy giảm thì không có pháp lý nào bắt buộc sàn phải thực hiện chuyển đổi tiền như các đồng tiền quốc gia (giống như cổ phiếu vN trong giai đoạn TTCK suy thoái khó bán).
Đầu tư tiền ảo (Bitcoin, onecoin) tại VN đầy rủi ro về pháp luật và có yếu tố lừa đảo
Trước hết, đồng tiền ảo không được VN coi đó là đồng tiền hay hàng hóa nên việc buôn bán đó không được pháp luật thừa nhận. Mặc dù nhiều nhà kinh doanh bitcoin VN nói rằng việc họ giao dịch trên mạng là một hành động không bị pháp luật VN cấm. Tuy nhiên nếu căn cứ theo quy định quản lý ngoại hối, thì mọi việc đầu tư, mua bán, chuyển đổi đồng tiền VN ra phương tiện trung gian (bitcoin) và qua ngoại tệ khác đều phải được phép và phải thông qua hệ thống NH được NHNN cho phép và kiểm soát. Do vậy hoạt đồng đầu tư bitcoin trên các sàn trong nước đều vi phạm (hiện nay Sờ Giao dịch hàng hóa VN được bộ Công thương cho phép thành lập nhưng vẫn chưa được phép liên thông ra sàn giao dịch hàng hóa nước ngoài do quy định này).
Ngoài ra sau khi tham khảo các web và các tổ chức quản lý đầu tư đồng tiền ảo đều có chung các đặc điểm
- Chỉ là sàn trung gian do vậy không có “tóc”;
- Khuyến dụ người tham gia bằng lãi suất 100%/năm trở nên là không có thật;
- Sử dụng hình thức trả hoa hồng khi mời được người khác tham gia theo từng cấp là hình thức đa cấp.
Kết hợp 2 và 3 thì chính là mô hình Ponzi lấy tiền người sau trả cho người trước và chắc chắn sẽ dẩn đến mất khả năng chi trả khi số người đưa tiền vào nhỏ hơn lãi phải trả.
Kết hợp mô hình ponzi vừa nêu với 1 suy ra đó là tổ chúc lừa đảo chỉ chờ hệ thống tăng đủ tiền mong muốn rồi ôm tiền hủy sàn, người tham gia không thể truy tìm lại tiền của mình
Kết luận: Dù tính chất lừa đảo quá rỏ ràng nhưng đầu tư tiền ảo vẫn âm thầm triển khai và lừa được nhiều người như vụ Gia lai vừa bùng nổ, vũ khí duy nhất là đánh vào lòng tham của con người với các hình thức hội thảo hấp dẫn, người thân quen…làm mất sự tỉnh táo bình thường. (người hàng xóm biết tui là dân tài chánh thứ thiệt, nhưng khi trao đổi vẫn không tin nhận định của tui)
Đinh Thế Hiển