Gần đây, với sự tăng giá mạnh của đồng bitcoin và nhiều nhóm tổ chức kinh doanh đồng tiền số thì lĩnh vực đầu tư này đã lan khá nhanh vào nhóm cư dân kể cả vùng nông thôn. Một nhà xuất bản lớn về sách kinh tế đã mua bản quyền nước ngoài để chuẩn bị tung ra quyển sách viết về Bitcoin.
Tuy nhiên với quyết định của Chính Phủ loại Bitcoin ra khỏi phương tiện thanh toán, không chỉ với tư cách “đồng tiền ảo” mà còn với tư cách “dịch vụ hàng hóa ảo” không hợp pháp; đã làm nguội nhuệ khí của những người đang quản lý hoặc tham gia đầu tư đồng tiền số
Theo tôi cho rằng quyết định này rất cần thiết và kịp thời. Gần đây, nhiều người hỏi tôi về việc tham gia đầu tư Bitcoine, Onecoine…tôi nói chơi cái này nếu trúng thì lời dử lắm; nhưng nó cũng như game, như cờ bạc; không có lý thuyết và phương cách phòng trừ rủi ro cho người chơi như Chứng khoán, Bất động sản, thậm chí là Vàng hay USD; do vậy nó không thể dành cho người bình thường, tìm kiếm cơ hội đầu tư cao hơn gửi Ngân hàng.
Tôi nói với bạn bè là “nếu lĩnh vực đầu tư nào thấy siêu lợi nhuận, nhưng không đòi hỏi công sức và sự hiết biết chuyên môn thì đừng nhẩy vào; tất nhiên trừ Đất. Vì sao trừ đất, vì sự hiểu biết về đất thì không cần trình độ cao cũng có thể hiễu cơ hội…
Gần đầy khá nhiều bài viết trên web, bolg, thậm chí là trên các báo có vẻ PR cho Bitcoine và các “đồng tiền số” đại loại như tổ chức tài chánh Morgan phê phán Bitcoine nhưng đầu tư lớn vào đó; các công ty hàng đầu của Mỹ đang đầu tư và Bitcoine, chính phủ Nhật bản cho phép thanh toán bằng đồng Bitcoin….
Thật ra, cần phân biệt giửa Công nghệ Blockchain với Bitcoine và tiếp theo là các đồng tiền số khác; nếu không thì nhà đầu tư dể bị thuyết phục từ những thông tin trên báo chí rồi lao vào !
1. Trước hết Công nghệ Blockchain là một phát minh của IT về việc tạo ra và quản lý dữ liệu (data) quy mô lớn một cách chính xác và an toàn.
Quản lý và khai thác Data được dự đoán là ngành công nghệ và kinh tế lớn nhất của loài người, và mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Gần 25 năm trước, trong tác phẩm The Road Ahead; Bill Gate đã viết “sau này, khi nói về sự giàu có, người ta sẽ hỏi xem bạn sử hữu bao nhiêu data chứ không phải của cải vật chất”; ông nói nghiêm túc rằng “Cuộc cách mạng về thông tin liên lạc này chỉ mới bắt đầu. Nó sẽ diễn ra trong khoảng vài ba thập niên, và sẽ cuốn hút vào nó những “ứng dụng” mới..”
Ngày nay dự đoán của Bill Gata đã thành hiện thực, và còn khiêm tốn hơn hiện thực; chỉ trong vòng 20 năm nay, liên tiếp những công ty lớn nhất, những công ty tác động quan trọng nhất đến đời sống và nền kinh tế chính là những công ty liên quan tới công nghệ số và data như Apple; Google, Face Book, Amazon… và tất cả điều này đã tích hợp lại trong một thời kỳ mới; kế tiếp thời kỳ cách mạng số, đó là kỷ nguyên của công nghệ 4.0.
Tại VN, công ty thành công nhất khi nắm bắt công nghệ này có lẻ là MWG, nhìn bề ngoài đó là hệ thống bán lẻ bình thưòng với các cửa hàng đẹp và nhân viên tận tình; nhưng cái lỏi bên trong chính là hệ thống quản lý dữ liệu cốt lỏi của quản lý bán lẻ. Chúng ta cũng đã thấy các cty Taxi hùng mạnh VN với vài chục ngàn đầu xe đã bị khốn đốn bởi các hảng vận chuyễn công nghệ số Uber, Grab mà vẫn cố tình không thừa nhận…
Vài dòng như vậy để thấy rằng data và quản lý data tương tác có vai trò quan trọng như thế nào đến nền kinh tế và đời sống; mà công nghệ Blockchain cho phép quản lý dữ liệu quy mô lớn một cách chính xác, an toàn thông qua kỹ thuật mạng phân tán với các máy chủ độc lập kết nối mà các kỹ thuật hack hầu như không thể tác động.
Do vậy các công ty tài chính và công nghệ lớn trên thế giới đầu tư vào các công ty phát triển công nghệ Blockchain là đương nhiên, và phải tăng tốc đầu tư nửa để áp dụng cho các ứng dụng và sản phẩm dịch vụ của mình, cũng như tạo ra các sảm phẩm dịch vụ mới dưới dạng data.
2. Bitcoine là một ứng dụng của công nghệ Blockchain; cũng có thể nói đó là ứng dụng đầu tiên và nổi bật của công nghệ Blockchain giai đoạn đầu. Tuy nhiên không thể đánh đồng công nghệ Blockchain với Bitcoine
Theo đó không thể nói các Tổ chức tài chính, cty công nghệ lớn của Mỹ đầu tư và công nghệ Blockchain là đầu tư vào Bitcoine; điều này là đánh lận con đen; điều này cũng giống như nói cty đầu tư vào máy tự động với máy đánh bạc.
Đầu tư vào Bitcone chính là dạng đầu tư vào một sản phẩm phái sinh của tiền tệ (usd, euro..) hay hàng hóa (gold, oil, caffe…); những người đầu tư nhằm kiếm lợi nhuận cao từ chênh lệch mua bán (tất nhiên cũng có số ít người nhận hàng thật).
Dạng đầu tư này có chung đặc điểm là dùng margin rất cao; độ nhạy và tính thanh khoản của sản phẩm phái sinh càng lớn (usd, gold) thì càng cho phép tỷ lệ margin cao, một nhúc nhích có thể thắng hoặc thua 100 – 200%….
Tuy nhiên Bitcoine có 2 cái quan trọng;
Một là nó tự xem là đồng tiền của thế giới; trong khi bản chất của đồng tiền phải gắn với một quốc gia công nhận và bảo đảm thanh toán do quốc gia đó phát hành; do vậy Bitcoine chỉ có một số đặc điểm như tiền tệ; thậm chí còn tốt hơn một số đồng tiền của quốc gia yếu kém; nhưng nó không bao giờ là đồng tiền đúng nghĩa.
Hai là nó có thể sử dụng để chuyển ngân lậu với chi phí rất thấp lọt qua sự giám sát nhà nước; thí dụ như quan tham ở TQ dùng nhân dân tệ mua bitcoine trên mạng; rồi qua Úc, hay Mỹ bán lại lấy tiền gửi vào NH nước đó. Do vậy TQ cương quyết xử lý hoạt động tội phạm này; loại Bitcoine ra khỏi loại dịch vụ hàng hóa hợp pháp; và bây giờ là VN.
3. Từ Bitcoin đến các đồng tiền ảo khác như Oincoin, Ripple… đều là những “đồng tiền số” tạo ra từ công nghệ Blockchain; những đồng tiền loại này sẽ được tạo ra bất kỳ lúc nào, chỉ vơi 1 cty nhỏ. Nhưng nếu nó được nhiều người tham gia mua và sau đó được nhiều công ty nhận thanh toán thì nó sẽ tăng giá….
Vấn đề chính là có vượt qua giai đoạn đầu của việc khởi tạo đồng tiền như Bitcoine đã làm được ? quan sát tại VN, mọi sự thu hút nhà đầu tư hầu như đầu dựa trên cam kết siêu lợi nhuận và có tính đa cấp (người nào mời được người khác tham gia thì sẽ hưởng lợi theo hệ thống…); và nhiều người bình thường đã vì ham lợi nhuận khủng rồi mắc vào…
Lúc trước chơi vàng tài khoản bị xem là nguy hiểm; nhưng xem ra nó là cờ bạc đúng nghĩa may rủi thắng thua; còn khi bước qua các đồng tiền ảo hiện nay ở VN, thì nó đã trờ thành đa cấp dạng Ponzi, hứa hẹn sẽ nổ bất cứ lúc nào,,,
Tóm lại có 2 góc độ xấu của Bitcoine và các đồng tiền ảo; một là công cụ chuyển ngân lậu và hai là hàng hóa dịch vụ không xuất xứ, không có sự bảo đảm; do vậy giai đoạn hiện nay tại VN đưa nó vào dạng hàng hóa dịch vụ phi pháp cấm lưu hành là rất hợp lý…
P/S : Quyển The road a Head đã được dịch sang tiếng Việt với tựa đề Con đường phía trước; tác phẩm này lọt vào danh sách BestSeller trên tờ New York Times trong tổng cộng 18 tuần lễ trong năm 1995 – 199
Đinh Thế Hiển